Sociale verkiezingen 2028: waarom HR nu al moet voorbereiden
De volgende sociale verkiezingen worden verwacht plaats te vinden in mei 2028, onder voorbehoud van officiële bevestiging van de verkiezingsperiode. Dat lijkt nog ver weg, maar voor HR begint de voorbereiding veel vroeger.
Wie rond de drempel van 50 of 100 werknemers zit, doet er goed aan om nu al zicht te krijgen op het personeelsbestand, de groepsstructuur en het niveau waarop moet worden geteld. De referteperiode voor de berekening van het gemiddeld personeelsbestand start immers al op 1 oktober 2026.
Wanneer moet u sociale verkiezingen organiseren?
Of een onderneming sociale verkiezingen moet organiseren, hangt af van het gemiddeld aantal werknemers tijdens de wettelijke referteperiode. Die telling gebeurt niet op één bepaalde dag, maar over een langere periode.
Vanaf gemiddeld 50 werknemers moet een comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW) worden opgericht. Vanaf gemiddeld 100 werknemers moet daarnaast ook een ondernemingsraad (OR) worden verkozen.
Op welk niveau moet u tellen? De technische bedrijfseenheid
Voor sociale verkiezingen wordt niet altijd gekeken naar de juridische vennootschap op zich. De telling gebeurt op het niveau van de technische bedrijfseenheid (TBE).
In de praktijk zijn er drie mogelijkheden: één juridische entiteit vormt één TBE, één juridische entiteit wordt opgesplitst in meerdere TBE’s, of meerdere juridische entiteiten vormen samen één TBE.
Bij die beoordeling spelen economische en sociale criteria een rol. Denk aan dezelfde leiding, gezamenlijke activiteiten, een gemeenschappelijk personeelsbeleid, één arbeidsreglement, gedeelde gebouwen of werknemers die vlot tussen entiteiten of vestigingen worden overgeplaatst. Bij twijfel wegen de sociale criteria door. Net daarom is de TBE-afbakening vaak een gevoelig punt in de voorbereiding van sociale verkiezingen, het gaat namelijk ook over het bepalen van macht door werkgever en vakorganisaties.
Welke werknemers tellen mee?
Voor de berekening worden in principe alle personen meegeteld die met de onderneming verbonden zijn door een arbeids- of leerovereenkomst. Het gaat dus niet alleen om vaste voltijdse werknemers. Ook deeltijdse werknemers, werknemers met een contract van bepaalde duur, studenten en werknemers die tijdelijk afwezig zijn, kunnen meetellen.
Ook flexi-jobwerknemers moeten in principe worden meegenomen in de telling, omdat zij prestaties leveren op basis van een arbeidsovereenkomst. Hun concrete impact hangt af van hun arbeidsregime en van de periode waarin zij tijdens de referteperiode effectief in dienst zijn.
Uitzendkrachten tellen onder bepaalde voorwaarden mee bij de gebruiker. Dat is niet het geval wanneer zij een vaste werknemer vervangen van wie de arbeidsovereenkomst tijdelijk is geschorst. In dat geval wordt de vaste werknemer zelf meegenomen in de telling.
Voor voltijdse werknemers en werknemers die minstens drie vierden werken, telt men in principe één eenheid. Werknemers die minder dan drie vierden werken, tellen in principe voor een halve eenheid. Wie slechts een deel van de referteperiode in dienst is, wordt pro rata meegerekend.
Wanneer loopt de referteperiode?
Voor de sociale verkiezingen van 2028 wordt verwacht dat de referteperiode voor werknemers loopt van 1 oktober 2026 tot en met 30 september 2027. Tijdens die periode wordt het gemiddeld personeelsbestand berekend om te bepalen of de drempel van 50 of 100 werknemers wordt bereikt.
Voor uitzendkrachten geldt een afzonderlijke, kortere referteperiode. Die wordt verwacht te lopen van 1 april 2027 tot en met 30 juni 2027. Ook deze periode moet HR dus tijdig opvolgen.
Waarom is dit nu al belangrijk voor HR?
Beslissingen over aanwervingen, uitzendkrachten, flexi-jobs, reorganisaties, fusies, vestigingen of groepsstructuren kunnen een impact hebben op de vraag of sociale verkiezingen moeten worden georganiseerd en op welk niveau dat moet gebeuren. Zeker ondernemingen die vandaag rond 50 of 100 werknemers schommelen, brengen dit best tijdig in kaart. Bij dergelijke strategische beslissingen neem je dus best de komende sociale verkiezingen en de latere sociale relaties mee in het beslissingsproces.
Ons advies: wacht niet tot de formele procedure start. Een voorbereidende check van het personeelsbestand, de TBE-afbakening en de verwachte evolutie van de tewerkstelling kan verrassingen vermijden. Ook al zullen juridische betwistingen nu nog niet ontstaan, je kan best al anticiperen op wat komen gaat. Wilt u graag dat wij even meekijken, neem dan gerust contact op met ons HR Legal-team.
